İçeriğe geç

Maddenin Sınıflandırılması

Maddenin Sınıflandırılması[pdf]
MADDELERİN AYRILMASI

A.KARIŞIM

Saf maddeler element ve bileşiklerden oluşur.

Karışım;birden fazla maddenin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluğudur.

Karışımlara örnek olarak toprak,hava,içme suyu,deniz suyu,süt,ayran,tunç alaşımı,mayonez,Türk kahvesi ve çay verilebilir.

Karışımı oluşturan bileşenler birbirleriyle sadece karışmışlar ,kimyasal bağlarla birbirleriyle bağlanmamışlardır.Karışım içinde kendi kimyasal ve fiziksel özelliklerini korurlar.

Karışımlar homojen ve heterojen olmak üzere ikiye ayrılır

1.KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI

a)Homojen Karışımlar:her bölgesinde aynı özelliği gösteren,tek bir madde gibi görünen ve tek fazlı karışımlardır.

Karışımın her noktasında görünen aynıdır.Mikroskop kullanarak homojen karışımları saf maddelerden ayırt edemeyiz.

Homojen karışımlara çözeltiler denir.

Tuzlu su,şekerli su,alkollü su,içme suyu,hava,çelik,22 ayar altın vb. birer homojen karışımdır.

b)Heterojen Karışımlar:her bölgesinde aynı özelliği göstermeyen karışımlardır.

Heterojen karışımların farklı bileşenleri çıplak gözle ayırt edilebilir.

Kum-su,tebeşir tozu-su,zeytinyağı-su,sis,duman,süt,mayonez,toprak,karabiber-tuz karışımı,demir tozu-kükürt tozu vb. heterojen karışıma örnek verilebilir.

1.Süspansiyon:Bir sıvıda çözünmeyen katının sıvı içerisinde heterojen dağılmasıyla oluşan karışımdır.

Tebeşir tozu-su,ayran,Türk kahvesi,kan,vb.karışımlar süspansiyona örnek verilebilir.

Süspansiyonlar;

*Genellikle renkli karışımlardır.

*Katı-sıvı heterojen karışımlardır.

*Genellikle süzme ile bileşenlerine ayrılırlar.

2.Emülsiyon:Bir sıvıda çözünmeyen başka bir sıvının,bu sıvıya karıştırılmasıyla elde edilen sıvı-sıvı heterojen karışımdır.

Zeytinyağlı su,mazot-su ve süt (yağ-su karışımı) gibi karışımlar emülsiyondur.

Emülsiyonlar;

*Sıvı-sıvı heterojen karışımlardır.

*Genellikle renkli karışımlardır.

*Genellikle ayırma hunisi ile bileşenlerine ayrılabilirler.

3.Kaba(Asi)Karışımlar:Genellikle katı-katı heterojen karışımlardır.Çözelti,süspansiyon ve emülsiyon dışında kalan karışımlardır.

Toprak,odun parçası,maden filizi,demir tozu-kükürt tozu ve pul biber-karabiber karışımı örnek verilebilirler.

Bir katının taneciklerinin gaz içinde dağılmasına duman denir.

Bir sıvının tanelerinin gazda dağılmasıyla oluşan karışıma aerosol denir.

2.KARIŞIMIN ÖZELLİKLERİ

1=>Karışımı oluşturan maddelerin kimyasal özelliklerinde değişiklik olmaz.

2=>Oluşumlarında kütle korunur.

3=>Oluşumları ve ayrışmaları fizikseldir.

4=>Bileşenlerin özelliğini gösterir.

5=>En az iki tür atom içerirler.

6=>Ayırt edici özellikleri sabit değildir.

7=>Karışımı oluşturan maddelerin kütleleri arasında sabit bir oran yoktur.İstenilen oranda karışırlar.

8=>Sembol,formül gibi belli bir gösterim şekilleri toktur.

9=>Fiziksel yöntemlerle bileşenlerine ayrılırlar.

3.KARIŞIMLARIN AYRILMASI

a)Katı-Katı karışımlarının Ayrılması

1.Özkütle farkı ile ayırma

iki katıyı özkütlelerinin farkı ile birbirinden ayırmak için bir sıvı kullanılır.

Bu suvı:

-iki katıyı da çözmemeli ve katılarla tepkime vermemelidir.

-Özkütlesi katıların birinden büyük,diğerinden küçük olmalıdır.

Örneğin:Kum ile telaş karışmışsa,karışımı bileşenlerine ayırmak için su kullanılır.Suda;telaş üstte toplanır,kum dipte birikir.Talaş üstten alınır.Süzme veya suyu başka bir kaba aktarma ile kum alınır.

Örneğin;Kum naftalin karışımı özkütle farkı ile bileşenlerine ayrılabilir.

2.Çözünürlük Farkı ile Ayırma

Karışmış olan maddelerden biri suda çözünüyor,diğeri ise çözünmüyorsa bu yöntem kullanılabilir.

Karışım suda çözünür.Bir madde çözünür,diğeri ise çözünmez.Süzgeç kağıdından süzülünce;çözünmeyen süzgeç kağıdında kalır.Çözünen ise süzüntüyle gider.Süzüntü buharlaştırılırsa geriye çözünen katı madde kalır.

Örneğin tuz-kum karışımı bu yöntemle bileşenlerine ayrılabilir.Karışım suda çözününce kum dibe çöker.Tuz ise çözünür.

*ikisi de çözünüyorsa;çözünürlüğün sıcaklıktan farkı etkilenmesinden yararlanılarak katılar birbirinden ayrılabilir.

Çözeltinin sıcaklığı değiştirilerek veya su buharlaştırılarak,ayrımsal kristallenme ile çözeltideki maddeler ayrı ayrı elde edilir.Bu yönteme ayrımsal kristallendirme denir.

KNO3 ve NaCI karışımı soğutulunca önce KNO3 ün bir kısmı çöker.Kristallenerek çöken KNO3 süzülerek ayrılır.

Suyun bir kısmı buharlaştırılır ve NaCI tuzunun bir kısmının çökmesi sağlanır.Süzme ile ayrılır.Bu işlem birkaç defa yapılarak karışım bileşenlerine ayrılır.

3.Mıknatıslanma Farkı ile Ayırma

Demir,kobalt ve nikel mıknatıstan etkilenir.Diğer metaller etkilenmez.Metallerin tozlarından oluşan bir karışımın mıknatıslanma ile ayrılması için metallerden biri mıknatıstan etkilenmeli diğeri etkilenmemelidir.

İkisi de etkileniyorsa bu yöntemle ayrılamaz.Her ikisi de etkilenmiyorsa yine bu yöntemle ayrılmaz.

4.Erime Noktaları Farkı ile Ayırma:

Karışım halinde bulunan katıların erime noktaları farklı ise erime sonucu oluşan ilk sıvı diğer katıları çözmüyorsa bu yöntemle bileşenlerine ayrılabilir.

5.Eleme ile Ayırma

Katıların tanecikleri farklı büyüklükte ise,taneciklerin büyüklük farkından yararlanılarak ayrılabilir.

Örneğin:Kum-çakıl taşı karışımı elenir.

6.Elektriklenme Farkı ile Ayırma

Bazı cisimler sürtünme ile elektrik yüklenir.Aynı tür elektrik yüklenmiş cisimler birbirini iter.Farklı tür elektrikle yüklenmiş cisimler ise birbirini çeker.

b)Katı-Sıvı Karışımların Ayrılması

1.Süzme ile Ayırma

Sıvı madde kayıtı çözmüyorsa bu yöntemle ayrılabilir.

Toprak; çapları ve bileşenleri başka başka olan maddelerden meydana gelmiştir.Toprak, ne kadar küçük tanecikli ise,o oranda su tutma özelliği vardır.İri taneli toprağın su tutma gücü azdır.

2.Damıtma ile Ayırma

Sıvı maddeleri içinde çözünmüş maddelerden arındırmak için damıtma kullanılır.

Sular ısıtılır,buharlaştırılır.Çıkan buharlar,soğutucudan geçilerek yoğunlaştırılır.Böylece damıtık(saf)su elde edilir.

Katı-sıvı karışımlarında sıvı madde istenmiyorsa ve atmosfere verilmesinde sakınca yoksa buharlaştırma ile bileşenlerine ayrılabilir.

Tuz gölünde,tuz,soda(acı) gölünde,soda bu yöntemle sudan ayrılıyor.

3.Aktarma ile Ayırma

Katının sıvı içerisinde çözünmediği durumda süzmenin yanında bir diğer ayırma yöntemi olarak kullanılabilir.

c)Sıvı-Sıvı Karışımlarının Ayrılması

1.Özkütle farkı ile ayırma

iki sıvı karışmıyorsa,özkütleleri ve renkleri farklı ise ayırma hunusi kullanılarak karışım bileşenlerine ayrılabilir.

Özkütlesi büyük olan sıvı altta,küçük olan üstte bulunur.Ayırma hunisinin musluğu kısık açılınca özkütlesi büyük olan sıvı akar ve bir behere alınır.Karışım ayrılmış olur.

2.Kaynama Noktaları Farkı ile Ayırma

Birbirini çözen ve homojen karışımlar oluşturulabilen sıvıların karışımlarını bileşenlerine ayırmak için ayrımsal damıtma kullanılır.Ayrımsal damıtma;damıtma özel araçlarıyla yapılır.

Ayrımsal damıtmada,damıtmanın uygulanacağı karışımdaki sıvıların kaynama noktalarının farkı olmasından yararlanılır.Kaynama noktaları farkı ne kadar fazla ise ayrımsal damıtmayı uygulamak o kadar kolay olur. Ham petrol,kaynama noktaları başka başka olan hidrokarbonlar karışımıdır.Ayrımsal damıtma ile bileşenlerine ayrılır.Damıtılmasında üç grup yağ elde edilir.

Hafif yağlar

Orta yağlar

Ağır yağlar

Arta kalan petrol zifti,petrol koku gibi maddelerden asfalt,plastik vb. yapılır.

d)Gaz-gaz karışımlarının ayrılması

Gaz karışımlarının bileşenlerine ayrılabilmesi için uygun yöntem yüksek basınç ve düşük sıcaklıkla gaz karışımının sıvılaştırılıp ayrımsal damıtma uygulanmasıdır.

Gaz karışımı yoğunlaşma noktaları farkıyla da bileşenlerine ayrılabilir.Gaz karışımı soğutulunca,kaynama noktası en yüksek olan gaz yoğunlaşmaya başlar.Yoğunlaşma sırasında sıcaklık sabit kalır.İlk yoğunlaşma bitince sıcaklık tekrar düşmeye başlar.İşlem devam ettirilir.Özetle gaz-gaz karışımları soğutulup sıvı-sıvı karışımlara uygulanan ayırma yöntemleri uygulanabilir.

KONU TARAMA TESTİ

ÖRNEK:1

Süspansiyon ve emülsiyon maddelere ilişkin;

1.Heterojen karışımlardır.

2.Fiziksel yöntemlerle bileşenlerine ayrılırlar.

3.Süspansiyon katı-sıvı karışımı,emülsiyon sıvı-sıvı karışımıdır?

Yargılarından hangileri doğrudur?

A)Yalnız 1 B)Yalnız 2 C)Yalnız 3 D)1 ve 3 E)1,2 ve 3

(Cevap:E)

ÖRNEK:2

1.Ayrımsal kristallendirme

2.Buharlaştırma

3.Elektroliz

yukarıda verilen ayırma yöntemlerinden hangileri kimyasaldır?

A)Yalnız 1 B)Yalnız 3 C)1 ve 2 D)1 ve 3 E)2 ve 3

(Cevap:B)

ÖRNEK:3

Yorum Yapın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: